CỘI BỒ ĐỀ TRƯỚC HIÊN
(Kỷ niệm Huý Nhật Ôn Bổn Sư lần thứ 19)
Ôn (Bổn Sư) mang về chùa cành bồ đề nho nhỏ, có lẽ là ai đó đã cúng dường. Ôn bảo, “Phước Toàn mang cây bồ đề ra trồng phía trước Chùa đi nghe.” Từ đó đến nay nữa ắt cũng tròn 40 năm.
Thời đó, ngày nào cũng chăn bón tưới tẩm mãi hoài không lên. Một lần trong buổi hầu Ôn, người viết bộc bạch với Ôn, “Sao giống bồ đề ở xứ này khó trồng quá bạch Ôn.” Ôn nói, “Phước Toàn biết không? Cây cam trồng ở vùng đất miền nam thì quả rất ngọt, song cũng giống đó mà người ta mang ra Bắc trồng thì vị ngọt trở thành chua. Cũng thế, ở Việt Nam giống bồ đề, chim tha hạt, nhả lên nóc nhà vẫn có thể mọc thành cây. Nhưng xứ này không hợp với giống bồ đề nên khó trồng. Tuy nhiên, nếu Phước Toàn cứ việc cố công chăm sóc thì chắc trời không có phụ lòng mình đâu, phải không?”
Quả nhiên là “cố công mài sắt”, người viết kiên trì chăn bón suốt 5-6 năm mới bén rễ thành gốc bồ đề. Nay trở lại ngôi chùa xưa, nhớ lại cội cây bồ đề, cứ mường tượng, 31 năm sau ắt cây bồ đề giờ đã lớn lắm. Nhưng hỡi ôi!… bước xuống sân nhìn cây bồ đề, thoạt giây phút xúc động người viết như rướm nước mắt!… (mời quý bạn đọc xem bức ảnh có kèm phía dưới)
Người viết ngồi dưới hiên chùa thật lâu, ôn lại lời Ôn dạy và thả những dòng tư duy về ý nghĩa của chuỗi nhân duyên và sự liên đới giữa con người với cảnh vật.
Quả là lời dạy của Ôn thật đúng cả hai nghĩa. Nghĩ về việc làm đạo, gieo mầm bồ đề (hoằng hóa) cho người Việt tại Việt Nam kể cả nhân lực, phương tiện địa lý đều dễ dàng hơn ở hải ngoại nhiều. Nhưng cũng từ điểm khó khăn ở xứ người đó mà tự thân luôn cố gắng, trong lòng luôn nguyện cầu Phật gia hộ làm sao để chư Tôn Đức Tăng Ni cùng bỏ qua những quan điểm riêng biệt để cùng hòa hợp và giữ gìn nếp đạo, nếp văn hóa đẹp này mãi mãi cho các thế hệ tương lại. Đó là cách tưởng niệm ân đức của các bậc Tiền Bối đẹp và ý nghĩa nhất.
Thích Phước Toàn
Los Angeles, September 27, 2025
